Inhoud
Doel en opzet van deze brochure
Colofon
Geschiedenis
Waarom een ligfiets?
- Snelheid
en rijweerstanden
- Comfort
- Overige
voor- en nadelen
- Vooroordelen
Waar ga je de ligfiets voor gebruiken?
- Korte
ritjes
- Woon-werkverkeer
- Recreatief
gebruik
- Sportief
gebruik
De houding op de ligfiets
- Zithoogte
- Zithoek
- Trapasafstand
- Trapashoogte
- Stuur
- Grip
op de pedalen
- Zitje
Het rijden op een ligfiets
- Rechtdoor
rijden
- Sturen
- Wegrijden
- Rijden
in verschillende weersomstandigheden
- Klimmen
en dalen
De verschillende typen ligfietsen
- De
normale ligfiets
- De
lage ligfiets
- De
semi-lage ligfiets
- De
gestroomlijnde driewieler
- De
ongestroomlijnde driewieler
- De
ligfiets met lange wielbasis
- De
omstroomlijnde ligfiets
- De
ligfiets met voorwielaandrijving
- De
roeifiets
- De
ligfietstandem
- De
kinderligfiets
- De
armaangedreven ligfiets
Constructieve kenmerken
- Frame
- Zitje
- Vering
- Wielen
en banden
- Remmen
- Aandrijving Versnellingen
- Verlichting
- Accessoires
Overige aspecten
- Bagage
en kinderen meenemen
- Kleding
- Onderhoud
- Verzekering
Veiligheid
Het kopen van een ligfiets
Meer informatie
Adressen
De Fietsersbond
Doel en opzet van deze brochure
 De
ligfiets heeft zich de laatste jaren sterk ontwikkeld. Er rijden momenteel
tussen de 30.000 en 50.000 ligfietsen in Nederland rond en dit aantal groeit
met enkele duizenden per jaar.
Hoewel
het marktaandeel van ligfietsen klein is ten opzichte van de gewone fiets zijn
er relatief gezien veel fabrikanten, die veel en sterk uiteenlopende modellen
op de markt brengen. Omdat het aanbod van modellen groot is, het rijden op een
ligfiets verschilt van het rijden op een gewone fiets en ligfietsen relatief
duur zijn, is een goede oriëntatie zinvol voordat je overgaat tot aanschaf van
een ligfiets.
Deze brochure probeert je wegwijs te maken als potentiële ligfietser. In het eerste
deel worden alle aspecten van het ligfietsen belicht. In het tweede deel wordt
een overzicht gegeven van alle ligfietsen die in Nederland op de markt zijn. Op
basis van de informatie in het eerste deel moet het mogelijk zijn om een eerste
selectie te maken uit het aanbod. De belangrijkste informatie is hoe je je
voelt op de ligfiets van je keuze en die kan deze brochure niet geven.
Daarvoor bestaat maar één oplossing: een proefrit voordat je hem koopt.
Geschiedenis
Wie denkt dat de ligfiets een ontwikkeling van de laatste decennia is, vergist
zich.
Al voor de Tweede Wereld oorlog waren er fietsers die inzagen dat je liggend
sneller kan fietsen dan rechtop. In 1933 boekte de relatief onbekende
wielrenner François Faure een groot succes door het werelduurrecord te
verbeteren tot een afstand van 45 km. Dit succes betekende echter ook gelijk
het einde van de vooroorlogse ontwikkeling. Aanvankelijk erkende de
Internationale Wielerunie (UCI) het record. Onder protest van andere
wielrenners werd echter de erkenning van het record ingetrokken en legde de UCI
de geometrie van de fiets voor wedstrijden vast.
Pas in de jaren 70 werd de ontwikkeling weer opgepakt. Wetenschappers in
Californië ontdekten opnieuw dat een ligfiets met een stroomlijnomhulling veel
sneller is dan een kale racefiets. Ontwerp- en snelheidswedstrijden werden
uitgeschreven voor met spierkracht aangedreven voertuigen, algemeen aangeduid
als "Human Powered Vehicles" (HPV-s). Chester Kyle kan dus als
grondlegger van de moderne ligfiets worden beschouwd. Hij was als
hoogleraar in California (USA) met een groep studenten
begonnen met superfietsen. Eerst gestroomlijnde traditionele
fietsen en kort daarna ligfietsen. Dat gebeurde allemaal
naar aanleiding van een seminar dat Chester gaf in 1973, nadat er vele
jarenlang op ligfietsgebied bijna niets was gebeurd.
Kort daarna was Chester ook oprichter van de IHPVA.
Het verhaal over het ontstaan van de ligfiets is ook te lezen in Das Liegerad (in de Duitse
versie, 1e druk op pag. 30-31).
De ontwikkeling in Amerika bleef in Europa niet onopgemerkt. Ook hier gingen
mensen zich vol enthousiasme bezig houden met de ontwikkeling en bouw van
gewone en omstroomlijnde ligfietsen, ontstonden er verenigingen van ligfietsers
en werden er wedstrijden georganiseerd. De ontwikkeling van snelle
omstroomlijnde ligfietsen heeft er toe geleid dat het werelduurrecord nu op 81 km staat, in 1999 gevestigd door de Duitser Lars Teutenberg. Ter vergelijking: het werelduurrecord bij de gewone racefietsen staat met 50 km op naam van Chris Boardman.{foto blz9}
Twee zeer snelle omstroomlijnde ligfietsen. Links Bram Moens in de ligfiets waarmee
hij van oktober 1994 tot september 1996 werelduurrecordhouder is geweest met een
afstand van 77,12 km (foto: Leo van der Bom)
Een groot verschil met de ontwikkeling in Amerika is dat in Europa de ligfiets geen
interesse trok van wetenschappers maar van enthousiaste fietsers die vooral
geïnteresseerd waren in de ontwikkeling van de ligfiets voor alledaags gebruik
op de openbare weg.
In Nederland zijn het vooral Bram Moens van M5 en Johan Vrielink van Flevobike die
een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan de ontwikkeling van de ligfiets.
Bram Moens bouwt al sinds midden jaren 80 het soort ligfietsen dat nu min of
meer het standaardmodel is geworden. In 1990 begon Johan Vrielink met het
produceren van de Flevobike. Hoewel de Flevobike een ligfiets is waar je niet
zo maar op wegfietst, is de fiets toch een commercieel succes geworden. Het
succes van de Flevobike zorgde ervoor dat de ligfiets steeds meer in de
belangstelling kwam te staan en maakte duidelijk dat er in Nederland een markt
is voor ligfietsen.
Daarna kwam de ontwikkeling van de ligfiets in Nederland in een stroomversnelling. Er
kwamen fabrikanten bij zoals Challenge en Optima Ligfietsen. Modellen werden
doorontwikkeld, zoals de Alleweder (prototype 1988, winnaar prijsvraag
365-dagen fiets in 1993), de lage racers die de wedstrijden gingen domineren en
de semi-lage fietsen zoals de Hurricane (1994) die uitermate geschikt bleek
voor allround gebruik.
Inmiddels lijkt de ligfiets zich de afgelopen jaren een vaste positie veroverd te hebben binnen de
Nederlandse fietswereld. De verkoop stijgt gestaag, er zijn speciale
ligfietswinkels en er is een aantal professioneel opererende fabrikanten.
Een overzicht hiervan staat op www.ligfiets.net/bedrijven.
Waarom een ligfiets ?
Als je het zwartwit bekijkt is daar een makkelijk antwoord op. De ligfiets is veel
comfortabeler en sneller dan een gewone fiets. Dat wil niet zeggen dat het
altijd zinvol is een ligfiets aan te schaffen. Snelheid en comfort zijn niet
altijd belangrijk en aan een ligfiets zitten naast deze voordelen ook wel
nadelen.
Snelheid en rijweerstanden
Een fietser moet constant de pedalen rondtrappen om zijn
snelheid te handhaven. Dit komt omdat de fietser verschillende weerstanden
ondervindt tijdens het fietsen. De belangrijkste weerstand is de
luchtweerstand. Deze wordt bepaald door het frontaal oppervlak, de
aerodynamische vorm en de snelheid.
Rechtop tegen de wind is dus eigenlijk dom, liggend is slim. Door te gaan liggen op een
fiets kan het frontaal oppervlak zo`n 50 procent kleiner worden waardoor de
luchtweerstand ook met de helft vermindert.
{tekening
blz 13}
Verschil in frontaal oppervlak van een gewone fiets, een triathlonfiets en een ligfiets
(bron: M5 ligfietsen)
De vorm van zowel een gewone fiets als een kale ligfiets is erg ongunstig voor de
luchtweerstand. De vorm met de laagste luchtweerstand is het vleugelprofiel.
Door de fiets aerodynamisch te verbeteren kan deze een stuk sneller worden. Bij
racefietsen wordt de aerodynamische vorm verbeterd door de framebuizen de vorm
van een vleugelprofiel te geven en de spaakwielen te vervangen door dichte
wielen of wielen met aerodynamische spaken. Ligfietsen waarmee records moeten
worden gereden zijn voorzien van een gestroomlijnde omhulling.
Niet alleen de fiets speelt een rol in de luchtweerstand, ook de kleding is een niet
te verwaarlozen factor. Een wapperende regenjas, broek of staartje vangt meer wind dan een strak wielershirt, strakke fietsbroek of een aerodynamische helm.
Een liggende fietser vangt minder wind. Dit betekent nog niet dat elke willekeurige
ligfiets sneller is dan elke gewone fiets. De lighouding is niet op elke fiets
gelijk. Er zijn ligfietsen waarbij je vrij rechtop zit en er zijn ligfietsen
waarbij je sterk achterover ligt. En naast de luchtweerstand spelen ook andere
weerstanden een rol tijdens het fietsen.
De belangrijkste weerstand na de luchtweerstand is de rolweerstand. Door het
indeuken en weer uitveren van de banden tijdens het fietsen gaat er energie
verloren tijdens het rollen van het wiel. De rolweerstand is afhankelijk van de
diameter van het wiel, de luchtdruk in de band, het gewicht van de fiets en
fietser, de wanddikte van de band en het soort rubber dat gebruikt is. Omdat de
meeste ligfietsen een of twee kleine wielen hebben is de rolweerstand van de
ligfiets iets hoger dan die van een vergelijkbare gewone fiets.
Verliezen in de draaiende delen zoals wielnaven en ketting zijn bij een goed gesmeerde
fiets met hoogwaardige onderdelen en derailleurversnelling verwaarloosbaar
klein. Op sommige (lig)fietsen kunnen de verliezen wel groot worden. Een
versnellingsnaaf geeft meer verlies dan een schone derailleurversnelling. Een
smerige, slecht gesmeerde ketting loopt zwaarder dan een schone, goed gesmeerde
ketting. Goed gesmeerde en kwalitatief hoogwaardige lagers lopen lichter dan
vuile lagers of lagers van slechte kwaliteit. Op een ligfiets treedt extra
verlies op als de ketting via tussenwieltjes en door een nylon
kettingbeschermingsbuis naar achteren geleid wordt.
Bij constante snelheid speelt massa geen rol, maar wel als je vaak moet optrekken
en afremmen en als je veel moet klimmen. Een zware fiets is in druk
stadsverkeer en bergop dus in het nadeel ten opzichte van een lichte fiets.
Omdat luchtweerstand bij lage snelheden niet een grote rol speelt legt een
zware ligfiets het hier dus af tegen een lichte gewone fiets.
Het vermogen dat je kunt leveren is op een gewone fiets en een ligfiets even groot.
Voorwaarde is wel dat je op een ligfiets met je voeten vastzit aan de pedalen
met behulp van "clipless" pedalen. Op een ligfiets bewegen je benen
horizontaal. Zonder clipless pedalen moet je constant druk op de pedalen houden
om te zorgen dat je benen niet naar beneden vallen. Dit beperkt je in de
energie die je kunt leveren. Met clipless pedalen kun je je spieren geheel
ontspannen laten hangen op het moment dat je geen kracht zet. Er is dus snelheidswinst door
extra efficiency te halen als je clippedalen gebruikt (van de merken Shimano het SPD systeem, maar ook Look of andere soorten).
Bovenstaand verhaal maakt duidelijk dat het niet vanzelfsprekend is dat elke ligfiets
sneller is dan een gewone fiets. Naast de luchtweerstand spelen ook de
rolweerstand, massa, kwaliteit van de draaiende delen en het gebruik van
clipless pedalen een rol. Het is goed om hiernaar te kijken voordat je een
ligfiets aanschaft met het idee wel even tien kilometer harder te gaan. Ook
moet je geen oneerlijke vergelijkingen maken. Een toerligfiets zoals de Sinner
Demon is niet sneller dan een aerodynamische racefiets met triatlonstuur, maar
wel veel sneller dan een vergelijkbare rechtop zittende toerfiets.
In de tabel is goed te zien hoe groot de verschillen in snelheid zijn van diverse
typen fietsen. Deze verschillen zijn geheel terug te voeren op
deluchtweerstand. Een vermogen van 250 W kan een getrainde fietser ongeveer een
uur lang volhouden. De ligfietsen hebben een bovenstuur, een zithoek van 250
en een crankstel dat zich 20 cm boven het zitje bevindt.
- Standaard
fiets rechtop-zit 29,0 km/h
- Racefiets
toerhouding 32,0 km/h
- Racefiets
racehouding 35,0 km/h
- Triathlonfiets 37,0 km/h
- hoge
roeifiets 38,0 km/h
- Ligfiets
(zithoogte 60 cm) 38,5 km/h
- Ligfiets
(zithoogte 40 cm) 39,5 km/h
- Ligfiets
(zithoogte 20 cm) 41,0 km/h
- Aluminium
Alleweder 42,0 km/h
- Limit 45,0 km/h
- Ligfiets (zithoogte 20 cm) met staartpunt 45,0 km/h
- Ligfiets (zithoogte 20 cm) met schuimstroomlijn 51,0 km/h
- Ligfiets met aerodynamische kuip 69,0 km/h
Snelheid
van verschillende typen fietsen bij een geleverd vermogen van 250W (metingen:
Bert Hoge, laatste controle in 2007)
Comfort; Veel
mensen schaffen een ligfiets aan omdat deze comfortabeler zit dan een rechtop
zittende fiets.
Op een gewone fiets kun je, zeker als je lange tijd fietst, last krijgen van
zadelpijn, pijn in de onderrug, pijn in de schouders, pijn in de nek en pijn in
de polsen. Doordat je op een ligfiets vooral op je rug ligt en het zitvlak en
de handen onbelast blijven, heb je daar geen last van. De ervaring van veel
ligfietsers is dat ze makkelijk uren achter elkaar kunnen fietsen zonder een
centje pijn.
Dat wil niet zeggen dat je op een ligfiets nergens last van kunt krijgen. Ook op
een ligfiets kun je door een slechte zit lichamelijke klachten krijgen. In het
hoofdstuk over de houding wordt hier nader op ingegaan.
Voor mensen die gestopt zijn met fietsen om medische redenen zoals rugklachten,
klachten aan de prostaat of pijnlijke armgewrichten, kan de ligfiets eventueel
uitkomst bieden. Het is goed mogelijk dat de klachten in de liggende
fietshouding niet optreden.
Overige voor- en nadelen
Voordelen
Behalve meer comfort en snelheid biedt de ligfiets het voordeel van een beter zicht
naar voren en opzij.
Wanneer je op een gewone fiets sneller wilt moet je voorover bukken om het frontaal
oppervlak te verkleinen. Consequentie is dan wel dat je vooral naar de grond
zit te kijken en je je nek onnatuurlijk moet buigen om weer naar voren te
kijken. Op een ligfiets kijk je net als in een auto altijd recht vooruit. Het
uitzicht naar voren en opzij is dan ook beter dan op een gewone fiets.
Het fietsen met een ligfiets kost over het algemeen minder energie dan met een rechtop fiets. Je kunt kiezen om deze energie aan te wenden om sneller te fietsen, langere afstanden af te leggen of met dezelfde inspanning minder moe aan te komen. De meeste ligfietsers pakken gewoon een deel van deze voordelen
Nadelen
Achterom
kijken op een ligfiets is daarentegen lastiger dan op een gewone fiets, doordat
je schouders en romp niet vrij kunnen draaien. Om achterom te kijken moet je je
uit het zitje tillen. Het is dan ook zeer aan te bevelen om op een ligfiets een
spiegeltje te monteren.
Ligfietsen zijn nog vrij duur. Dit komt doordat ligfietsen nog in kleine series geproduceerd
worden. Vrijwel alle leverbare fietsen zijn naar specificaties van de klant af te leveren. Versnellingsgroepen, kleuren en speciale wensen worden vaak door de dealer doorgegeven aan de fabrikant.
De hoge prijs heeft ook als consequentie dat het niet aan te bevelen is de fiets
onbeheerd op straat te laten staan. Bedenk voordat je een ligfiets aanschaft
goed waar je de fiets wilt stallen. Veel mensen denken dat de ligfiets door de vooruitstekende
trapas veel langer is dan een gewone fiets. Dit is een misverstand. De meeste
ligfietsen zijn net zo lang of maar een klein stukje langer, zodat je voor het
stallen niet meer ruimte kwijt bent dan voor een gewone fiets.
Op een ligfiets kun je snel een natte rug krijgen als het zitje niet goed
ventileert. Stoeltjes waarbij gaas in een frame gespannen is ventileren het
best. Voor de harde kuipstoeltjes zijn er ademende dekjes te krijgen die
redelijk goed ventileren.
Aan de liggende fietshouding moeten je beenspieren wennen. De aanpassing kan wel
enkele honderden kilometers in beslag nemen.
Op een ligfiets zul je sneller speciale kleding gebruiken dan op een gewone fiets.
Wijde kleding valt niet goed en gladde schoenen zijn ongeschikt om mee te
ligfietsen. Meer over kleding vindt je oop www.ligfiets.net/kleding
Ligfietsen zijn een aparte verschijning in het verkeer. Daardoor trek je de aandacht. Dit
kan positief werken, maar in drukke verkeerssituaties ben je als ligfietser al
snel een dankbare zondebok.
Als er bij lage snelheid gemanoeuvreert moet worden, wint de gewone fiets het. Een
stoeprandje opwippen, langs een op het fietspad geparkeerde auto schieten, snel
op de fiets springen om naar de bakker op de hoek te rijden, gaat rechtop
zittend allemaal beter dan liggend.
Honden zien een ligfietser als een vluchtend prooidier. Wees er daarom op bedacht dat
honden plotseling op je af kunnen schieten en blaffend achter je aan kunnen
komen. Paarden daarentegen zien een ligfietser juist als een aanvallend
roofdier en kunnen op hol slaan als ze een ligfietser zien. Houd daar rekening
mee door je benen even stil te houden als je een ruiter nadert of inhaalt.
Vooroordelen
Veel mensen denken dat een ligfiets onveilig zou zijn. Dat is niet zo. Op een
aantal punten scoort de ligfiets slechter dan een gewone fiets, op een aantal
andere punten scoort de ligfiets juist weer beter.
Krijg je geen pijn in je nek, vragen veel mensen. Nee, de houding op een ligfiets is
niet anders dan bijvoorbeeld in een luie stoel voor de tv.
Een ander vooroordeel is dat je op een ligfiets niet kunt klimmen. Klimmen gaat
goed als je maar een licht verzet schakelt. Wel is het zo dat bij klimmen
luchtweerstand geen rol speelt. Het grote voordeel van een ligfiets verdwijnt
dan ook bergop.
Een breed verspreid misverstand is dat je op een ligfiets opnieuw moet leren
fietsen. Ook dat is niet zo. Op fietsen met normale besturing rijden de meeste
mensen zo weg. Het misverstand is vermoedelijk ontstaan door de populariteit
van de Flevobike in het begin van de jaren 90. Door het afwijkende
stuurmechanisme was dit inderdaad een fiets waarop je opnieuw moest leren
fietsen.
Ligfietsen zijn slecht zichtbaar. Dat is gedeeltelijk waar. Een lage fiets is natuurlijk
minder goed zichtbaar dan een hoge fiets. In de meeste situaties blijkt echter
dat degene die deze mening verkondigt gewoon niet goed gekeken heeft. Een
gewone fiets met dezelfde snelheid was ook niet gezien.
Mensen – en dan vooral automobilisten – denken dat je op een ligfiets makkelijk
in slaap valt. Ze willen je daar voor waarschuwen. Als ligfietsers krijg je dan
ook regelmatig te horen: "Hé, luie fietser, val niet in slaap!". Opmerkingen naar ligfietsers worden verzameld in www.ligfiets.net/opmerkingen
Waar ga je de ligfiets voor gebruiken?
Voordat
je tot aanschaf van een ligfiets overgaat is het belangrijk om te bepalen waar
je de fiets voor gaat gebruiken. In het algemeen wordt de fiets voor vier
verschillende type ritten gebruikt:
- korte ritten in de stad
- woon-werkverkeer
- recreatieve tochten
- sportieve tochten
Korte ritjes
Korte
ritten in de stad voor bijvoorbeeld boodschappen hebben als kenmerk dat je veel
moet remmen en optrekken, veel tussen ander verkeer moet manoeuvreren, de fiets
onbeheerd op slot zet en snel wilt op- en afstappen. Snelheid en comfort zijn
hierbij niet zo belangrijk zodat een ligfiets voor dit soort ritjes weinig
voordeel biedt ten opzichte van de eenvoudige goedkope Hollandse fiets.
Woon-werk verkeer
Veel mensen kopen een ligfiets om er dagelijks mee naar hun werk te fietsen. Omdat
de route bekend is, kan de keuze van de fiets daar optimaal op afgestemd
worden. Zaken die een rol spelen zijn afstand, kwaliteit van het wegdek, aantal
kruispunten, onveilige kruispunten, stallingsmogelijkheden, mogelijkheden om te
douchen op het werk en weersomstandigheden.
Hoe groter de afstand die je dagelijks wilt afleggen, hoe meer profijt je van een
ligfiets zult hebben.
De kwaliteit van het wegdek speelt een rol bij de keuze van de vering. Als je
praktisch alleen over glad asfalt fietst, heb je geen vering nodig en kun je
snelle hogedrukbanden monteren. Als het wegdek daarentegen slecht is, heb je
veel profijt van een goed geveerde fiets.
Als je vaak moet stoppen voor verkeerslichten en dergelijke heb je het meest
profijt van een lichte fiets. Wanneer je lange stukken door kunt fietsen speelt
massa geen rol.
Wanneer er veel onveilige kruispunten op de route liggen en je veel tussen druk verkeer
moet manoeuvreren kun je beter een hoge ligfiets kiezen. Als er weinig
onoverzichtelijke verkeerssituaties zijn en je lekker door kunt trappen is de
aanschaf van een snelle lage of gestroomlijnde fiets het overwegen waard. Soms zijn routes ook te verleggen
kan kun je bijvoorbeeld niet door een dorp maar langs doorgaande wegen rijden. Dat is vaak veiliger doordat er weinig kruisend verkeer is, en vaak is het rustiger met andere fietsers.
Veel bedrijven bieden de mogelijkheid om te douchen op het werk. Als je die
mogelijkheid hebt is het aan te bevelen om thuis speciale fietskleding aan te
trekken, je in het zweet te rijden, je op je werk te douchen en dan je
werkkleding aan te trekken. Lange stukken (lig)fietsen in standaard nette
kleding is niet aan te bevelen. Als je toch in werkkleding wilt fietsen is het
verstandig om een fiets te kiezen met goede kettingbescherming en goede
ventilatie van de rug. Meer over fietsen naar het werk vindt u in
het ABC fietsforenzen
Als je ook bij slechte weersomstandigheden (koude, regen, nat en glad wegdek) wilt
bljven fietsen, kun je overwegen een gestroomlijnde driewieler (velomobiel)
aan te schaffen.
Vouwfietsen, dus ook vouwbare ligfietsen mogen gratis mee in de trein. M5 brengt met de
CMPCT een vouwbare ligfiets op de markt. Het valt te overwegen deze fiets aan
te schaffen als alternatief voor een gewone vouwfiets. De Tempelman Bike is
deelbaar. Deze mag van de NS gratis mee, alleen vinden veel conducteurs van
niet. Doe je het toch, dan kun je veel discussies met conducteurs verwachten.
Recreatief gebruik
De ligfiets is zeer geschikt voor recreatieve tochten. Door de comfortabele zit is
het mogelijk uren achter elkaar te fietsen en te genieten van het ruime
uitzicht. Met de ligfiets kun je ook prima op vakantie. De mogelijkheden om bagage
mee te nemen zijn op de meeste ligfietsen net zo groot als op een gewone fiets.
In het buitenland is een bergverzet gewenst. Ook is het verstandig om extra
aandacht te besteden aan de remmen om veilig te kunnen afdalen. De meeste
onderdelen op een ligfiets zijn standaard fietsonderdelen. Alleen de
verkrijgbaarheid van kleine bandjes kan lastig zijn, meenemen dus. Als het
fietsen op de ligfiets je bevalt, dan zijn alle typen ligfietsen geschikt voor
recreatief gebruik. Het is maar net of je de prioriteiten legt bij snelheid,
comfort of veiligheid.
Schrik niet terug voor een vakantie in heuvelachtig terrein. Klimmen gaat op een
ligfiets ook en afdalen op een ligfiets is een sensatie. Alleen een goed stel
remmen voorkomt nog dat je over de 100 km/h gaat. Ligfietsen zijn in het buitenland een zeldzame verschijning. Je bent dus verzekerd van veel aandacht. Als je de ligfiets in een fietsvakantiebus wilt meenemen kan dat alleen bij OAD
Cycletours en France Individuelle. Wel moet je het vervoer van te voren aanvragen
en de afmeting van je ligfiets doorgeven. Bij andere maatschappijen is het niet
mogelijk om een ligfiets mee te nemen.
{foto
blz 21}
Op vakantie met de ligfiets gaat prima. Bagage achterop en fietsen maar!
Sportief gebruik
Ook voor sportief gebruik is de ligfiets prima geschikt. Aan je conditie werken op
een ligfiets gaat net zo goed als op een mountainbike of racefiets. Op een
snelle ligfiets zoals een lowracer ben je gegarandeerd sneller dan op de
racefiets. Meedoen aan wedstrijden kan ook. De sfeer bij ligfietswedstrijden is
een stuk gemoedelijker dan bij gewone wedstrijden, maar de sportieve competitie
is nog niet zo hoog. Ben je alleen geïnteresseerd in de sportieve competitie en
wil je je graag spiegelen aan Bart Brentjes of Leontien van Moorsel, dan kan je
beter geen ligfiets aanschaffen. De sportieve mogelijkheden bij het
mountainbiken en wielrennen zijn nu eenmaal veel groter. Voor cyclosportieve
tochten is de snelle ligfiets ideaal. Bij monsterritten van meer dan 500 km, zoals Parijs–Amsterdam en Trondheim–Oslo, reden ligfietsers vooraan (en braken ook alle staande records).
{foto
blz 22}
Omstroomlijnde en snelle ongestroomlijnde ligfietsen tijdens een ligfietswedstrijd op de
RDW-baan in Lelystad (foto: Auke van Andel)
De houding op de ligfiets
De houding waarin je fietst heeft veel invloed op de snelheid, het comfort en het
zicht. Het is dus zaak om goed te letten op de zit op de ligfiets.
{tek
blz 23}
Schematische weergave van de houding en de variabelen die daarbij een rol spelen (tekening:
M5)
Zithoogte
De zithoogte wordt gemeten vanaf de grond tot het laagste punt van het zitvlak.
Een lage zit op een ligfiets heeft de volgende voordelen:
Door de lage zit is het frontaal oppervlak van de
fiets kleiner omdat er minder fiets onder je uitsteekt. Daarnaast is de
windsnelheid bij de grond lager. Een lage zit is dus sneller dan een hoge zit.
Door de lage zit kun je beter met de voeten bij de
grond als je stilstaat. Vooral bij fietsen met een zithoogte van meer dan 60 cm kan het zeer onprettig zijn om stil te staan. Ook wegfietsen kan lastig zijn als je niet goed
met je voeten bij de grond kunt komen.
Door de lage zit kom je bij een valpartij sneller op
de grond terecht waardoor de kans op letsel bij een schuiver kleiner wordt.
Hoe lager, hoe beter zou je denken. Een lage zit heeft echter ook een groot nadeel:
je bent slechter zichtbaar voor andere weggebruikers en zelf zie je minder van
het verkeer en de omgeving. De ervaring is dat veel beginnende ligfietsers een relatief hoge fiets kiezen maar bij volgende
aanschaffingen daarna een steeds lagere fiets.
Zithoek
De zithoek is de hoek die de rug maakt met het wegdek. Hoe kleiner de hoek, hoe
lager het frontaal oppervlak. Een ander voordeel van een kleine hoek is dat het
lichaam meer ondersteund wordt door de rug en minder door de bilspieren. Lang
zitten op de bilspieren kan een dood gevoel geven in de billen. Bij een extreem
kleine lighoek (minder dan 25 graden) kan het moeite kosten om je hoofd recht
te houden met een pijnlijke nek als gevolg. Bij een pijnlijke nek kan een
hoofdsteuntje uitkomst bieden. Sommige ligfietsen zijn voorzien van een
zithoekverstelling. Als je meer rechtop zit kan je makkelijker om je heen en achterom
kijken en kan je makkelijker op- en afstappen.
Trapasafstand
De trapasafstand is de horizontale afstand tussen de voorkant van het zitje en de
trapas. De afstelling van de afstand van de trapas is, net als op een gewone
fiets zeer belangrijk en bepaalt hoe goed de benen kunnen worden rondgedraaid.
Als de trapas te dichtbij staat kunnen de benen niet soepel draaien en verzuren
de spieren snel. Als de trapas te ver af staat worden de enkels of knieën
overstrekt met vervelende blessures tot gevolg. De ideale stand is alleen te
vinden door uitproberen. Op alle ligfietsen is de trapasafstand verstelbaar
door een verschuifbare trapas of een stoelverstelling. Let er bij het kopen op
dat je nog voldoende stelmogelijkheden hebt om naar de ideale trapasafstand te
zoeken. Voor kleine mensen kan het een probleem zijn om een goed passende
ligfiets te vinden.
Trapashoogte
De trapashoogte is de vertikale afstand tussen de grond en de trapas. Bij de
meeste ligfietsen is de trapas tussen de10 en 20 cm hoger geplaatst dan het zitje. Bij deze hoogte kunnen de benen nog goed ronddraaien en is het
frontaal oppervlak laag doordat de benen voor de romp draaien. Bij een lagere
stand wordt het frontaal oppervlakte van de fiets hoger. Voordeel van een lage
trapas is dat je je voeten makkelijk op de pedalen kunt zetten.
Een klein voordeel van een ligfiets is dat de pedalen in een bocht niet tegen de
grond kunnen komen. Je kunt dus altijd door blijven trappen in de bocht.
Stuur
Bij ligfietsen worden drie verschillende typen sturen gebruikt: het onderstuur, het
brede bovenstuur en het smalle bovenstuur.
Bij het onderstuur bevinden de handen zich naast de bovenbenen. Voordeel van een
onderstuuur is dat je een vrij uitzicht hebt. Nadeel is dat de stuuruitslag
soms beperkt wordt door het stuur en dat normale draai- en duimschakelaars voor
de versnellingen niet goed te bedienen zijn. Ook raken remgrepen en schakelaars
op een onderstuur sneller beschadigd wanneer je de fiets met het stuur ergens
tegenaan zet. Een onderstuur kan soms in de weg zitten als je je voeten op de
grond wilt zetten.
Bij een breed bovenstuur bevinden de handen zich ter hoogte van de schouders net
achter de knieën. Voordeel van een bovenstuur is dat de stuuruitslag niet
belemmerd wordt door het stuur, dat alle standaard schakelaars gewoon bruikbaar
zijn, dat je je aan het stuur even uit het zitje kunt tillen en dat je de fiets
bij het stuur kunt vasthouden. Nadeel is dat het zicht belemmerd wordt.
Bij een smal bovenstuur bevinden de handen zich voor het lichaam en rusten de
bovenarmen op de romp. Voordeel is dat het frontaal oppervlak kleiner wordt en
dat de fiets smaller is. Nadeel ten opzichte van het brede bovenstuur is dat
het zicht wat meer belemmerd wordt, dat de remkabels een scherpere bocht moeten
maken en dat het zweet niet weg kan op de plek waar je bovenarmen op je romp
rusten. Lage en semi-lage ligfietsen zijn allemaal voorzien van een bovenstuur.
Doordat je lager zit dan het balhoofdlager is het constructief zeer lastig om
deze fietsen van een onderstuur te voorzien.
Zorg ervoor dat de stand van het stuur goed is. Let er vooral op dat de schouders
tijdens het fietsen goed ontspannen kunnen hangen. Vervang bij een onderstuur
de stuurpen door een langer of korter exemplaar als je niet tevreden bent over
de positie van je handen. Veel fietsen met een bovenstuur zijn voorzien van een
verstelbare stuurpen en hoogteverstelling zodat je optimaal kunt zoeken naar de
ideale stand van handen en armen. Veel mensen denken dat een onderstuur bij een
ligfiets hoort. Niets is minder waar. Veel ervaren ligfietsers kiezen juist
voor een bovenstuur.
{fotos
blz 26}
Onderstuur
met "bar-end" schakelaars
Breed
bovenstuur met wegklapbare stuurpen en draaischakelaars
Smal
bovenstuur
Grip op de pedalen
Omdat op een ligfiets de benen zich in horizontale positie bevinden is het belangrijk
dat de grip van de voeten op de pedalen goed is. Ideaal zijn clipless pedalen.
De voeten zitten vast aan de pedalen, waardoor de beenspieren zich geheel
kunnen ontspannen als je geen kracht op de pedalen zet. Daarnaast bieden ze als
voordeel dat je voeten niet van de pedalen kunnen glijden als je door een kuil
of over een hobbel fietst. Bij gebruik van clipless pedalen moet je op de
volgende zaken letten:
Gebruik pas clipless pedalen als je vertrouwd bent
met de fiets.
Gebruik een systeem met verzonken schoenplaatjes,
zodat je nog normaal kunt lopen op je fietsschoenen
Gebruik een systeem met een grote speling. Door te
kiezen voor een grote speling kunnen de voeten draaien in het pedaal en loop
je de minste kans dat de stand van de plaatjes niet goed is. Bij een verkeerde
stand van de plaatjes is de kans op knieklachten groot.
Stel de veer in de pedalen (in het begin) licht af
zodat je makkelijk uit kunt klikken en in een noodsituatie ook zeker loskomt.
Gebruik schoenen met een harde zool. Een harde zool
zorgt voor een goede krachtoverbrenging en voorkomt een dood gevoel in de voet.
Fietsloopschoenen zijn vooral bedoeld om mee te fietsen en af en toe een klein
stukje te lopen. Wanneer je flinke stukken wilt lopen kun je beter twee paar
schoenen meenemen. Echte mountainbikeschoenen hebben een hardere zool dan de
fietsloopschoenen voor recreatief gebruik.
Maak de schoenplaatjes en pedalen regelmatig schoon.
Als je niet met schoenen met plaatjes wilt fietsen is het aan te bevelen
ATB-pedalen te monteren met een ruw gekartelde rand en schoenen te gebruiken
met een ruwe zool. De zool grijpt dan in het pedaal en voorkomt zo dat de
beenspieren de benen constant moeten optillen.
Het gebruik van ouderwetse toeclips is op een ligfiets niet aan te bevelen. Het is
bijna onmogelijk om je schoenen er in te krijgen, je glijdt er makkelijk uit en
bij een valpartij kunnen je schoenen er juist niet makkelijk uitdraaien.
Zitje
Belangrijk voor een goede zit is de pasvorm van het zitje. Het moet een groot deel van de
rug ondersteunen zonder dat er pijnlijke drukvlakken ontstaan. Let er ook op
dat de schouderbladen niet in de knel komen en dat de rand van het zitje niet
tegen je benen komt.
Het lijkt aantrekkelijk om een nek- of hoofdsteun op het zitje te monteren. Alleen
bij extreem kleine zithoeken van minder dan 25 graden kan dat wenselijk zijn.
Bij grotere zithoeken is het alleen maar lastig omdat dan alle trillingen van
de fiets direct via de nek- of hoofdsteun worden doorgegeven aan het hoofd. Maar er zijn
enkele verbeterde typen te koop met een dik kussen, daarmee zijn de nadelen voor een groot
deel ondervangen. Gewoon proberen dus.
Het rijden op een ligfiets
Bijna iedereen kan op een ligfiets leren fietsen. Op fietsen met een besturing zoals
die ook op een gewone fiets is te vinden rijden de meeste mensen zo weg. Alleen
op fietsen met een afwijkende stuurgeometrie kost het wat tijd om het rijgedrag
onder de knie te krijgen.
Rechtdoor rijden
De ligfiets lijkt ervoor gemaakt om uren achter elkaar snel door oneindig laagland
te trappen. Lekker ontspannen achterover liggen, genieten van het weidse
uitzicht, weinig last van tegenwind en trappen maar. In het begin kan dat
trappen tegenvallen. De beenspieren moeten omschakelen van de
rechtopfietshouding naar de liggende houding. Uiteindelijk zal je in de
liggende houding net zo veel vermogen kunnen leveren als rechtop. Er zijn
onderzoeken gedaan naar het vermogen dat je in liggende fietshouding en gewone
fietshouding kunt leveren en daaruit zijn nooit significante verschillen
gekomen.
De ene ligfiets rijdt beter rechtdoor dan de andere. Dat heeft te maken met zithoogte,
stuurgeometrie en kwaliteit van een fiets. Op elke tweewieler val je eigenlijk
constant om. Om in balans te blijven moet je daarom constant bijsturen. Als je
naar links valt, stuur je ook een beetje naar links en word je door de
middelpuntzoekende kracht weer recht overeind gezet. Omdat je in het begin moet
wennen aan het rijgedrag van een fiets zal je in het begin meer slingeren. In
het begin zal ook de trapbeweging invloed hebben op het sturen. Uiteindelijk
zal je met een ligfiets net zo stabiel rechtdoor kunnen fietsen als op een
gewone fiets. Een lage fiets rijdt iets stabieler. Op een lage fiets hoeft het
zwaartepunt van het lichaam minder verplaatst te worden om te balanceren. De
stuurgeometrie van de fiets heeft ook invloed op het rijgedrag. Een fiets met
lange wielbasis rijdt stabieler rechtdoor. Ten slotte beïnvloedt de kwaliteit
van de fiets het rijgedrag. De wielen moeten goed in lijn staan en het
balhoofdlager moet goed zijn afgesteld.
Sturen
Sturen gaat op een ligfiets net zo goed als op een gewone fiets. Bij sommige fietsen
met onderstuur en bij lage fietsen met de ketting langs het voorwiel is de
stuuruitslag beperkt. Onder normale omstandigheden heb je daar geen last van.
Alleen als je langzaam scherpe bochten wilt draaien kan dit lastig zijn.
Fietsen met een korte wielbasis sturen directer en zijn wendbaarder.
De snelheid waarmee je een bocht kunt nemen wordt bepaald door de grip van de
banden op het wegdek. Op een ligfiets kun je dus net zo snel door een bocht als
op een gewone fiets. Wel heb je op een ligfiets bij een slip, minder
mogelijkheden om te corrigeren. Op een gewone fiets kun je nog proberen de
fiets weer recht te trekken als je wielen wegslippen, maar op een ligfiets kan
dat niet door de liggende houding.
Een driewieler heeft als voordeel dat je niet om kunt vallen als de banden
wegslippen in een bocht. Een veilig idee als je ook onder slechte
weersomstandigheden wilt blijven fietsen.
Langzaam manoeuvreren in het verkeer gaat op een ligfiets iets slechter dan op een
gewone fiets. Dit komt omdat je op een ligfiets statischer bent door de
liggende houding. Snel even een stoepje opwippen, tussen auto`s door schieten,
je slingerend bewegen tussen ander verkeer gaat op een ligfiets allemaal net
iets lastiger dan op een gewone fiets.
Op
lage fietsen waarbij de ketting langs het voorwiel loopt, sommige fietsen met
onderstuur en driewielers met stroomlijn is de stuuruitslag niet onbeperkt. Als
je met normale snelheid fietst heb je daar geen last van. Scherpe bochten maken
met lage snelheid is op deze fietsen echter niet mogelijk.
Wegrijden
Op en afstappen op een ligfiets is lastiger dan op een gewone fiets. Al steppend
op je fiets springen is er op een ligfiets niet bij. Op een ligfiets met een
onderstuur moet je net voor het zitje gaan staan met de fiets tussen je benen,
gaan zitten, een voet op het pedaal zetten, trappen en wegrijden. Het
onderstuur moet dus voldoende ver naar achter zitten om goed op te kunnen
stappen. Bij een fiets met een bovenstuur moet je meer instappen. Je moet je
voeten naast het zitje plaatsen en je dan in het zitje laten zakken. Om het
instappen op een fiets te vergemakkelijken zijn sommige fietsen met bovenstuur
voorzien van een klapstuur dat naar voren kan klappen als je op en af wilt
stappen.
Omdat balanceren op een ligfiets bij lage snelheid in het begin lastiger is dan op
een gewone fiets is het verstandig om als je leert om weg te rijden meteen met
je ene been flink kracht te zetten. Je hebt dan gelijk wat snelheid, zodat je
goed kan balanceren en het andere been bijzetten. Bij hoge fietsen kan het
lastig zijn om een voet goed op het pedaal te zetten en het andere been op de
grond te houden.
Rijden in verschillende weersomstandigheden
Kou
en regen verpesten het fietsplezier op een kale ligfiets net zo erg als op een
gewone fiets. Als je op een gewone fiets een hekel hebt aan fietsen in regen en
kou zal je dat ook op een ligfiets hebben. Wil je graag onder slechte
weersomstandigheden blijven fietsen dan is een omstroomlijnde ligfiets de
moeite van het aanschaffen waard.
Op een ligfiets komen regendruppels en zonnestralen eerder in de ogen terecht. Een
petje met zonne/regenklep is dan ook sterk aan te bevelen. Op een ligfiets heb
je ook meer last van kou op de borst en in het kruis.
Doordat je voeten recht naar voren bewegen heb je op een ligfiets veel minder last van
natte voeten bij regen.
Door
de liggende houding op een ligfiets worden andere lichaamsdelen nat dan op een
rechtopfiets. Op een ligfiets vangen vooral het gezicht, de borst en de onderbenen
de regen op. De bovenbenen en voeten blijven juist droger.
Klimmen en dalen
Klimmen
op een ligfiets gaat prima. Het is een kwestie van het juiste verzet monteren
en trappen.
Toch
kan het klimmen op een ligfiets tegenvallen. Dat komt omdat tijdens
het klimmen vooral de massa een grote rol speelt en de luchtweerstand niet zo
belangrijk is. Men noemt verder dat je niet met een ligfiets kunt klimmen omdat je op een ligfiets niet even uit het zadel kunt
komen. In de praktijk echter is de kracht die je kunt leveren met een ligfiets veel groter omdat je de volledige kracht van je benen kunt gebruiken en niet beperkt bent tot de maximale druk die je eigen gewicht levert. Je kunt doordat je in je zitje zit en niet wegschuift of omhoog gaat tot honderden kilos druk geven op de pedalen. Dus je kunt veel en veel meer kracht leveren dan op een racefiets. Ligfietsen hebben dan ook zeer sterke kettingen nodig, sterker dan gewone fietskettingen.
Klimmen
in een driewieler heeft als voordeel dat je niet om kunt vallen. Daardoor is
het mogelijk in een zeer licht verzet en zeer lage snelheid toch boven te
komen.
Afdalen
op een ligfiets is een sensatie. Door de lage luchtweerstand ligt de snelheid
die je in een afdaling kunt bereiken veel hoger dan bij een gewone fiets.
{foto
blz 31}
Klimmen
met een ligfiets gaat prima. Als je maar het juiste verzet monteert kom je
zelfs over de Sint Bernardpas.
De verschillende typen ligfietsen
Als
je het overzicht in deel B doorneemt zul je misschien schrikken van het grote
aantal verschillende typen ligfietsen en is de kans groot dat je door de bomen
het bos niet meer ziet. Toch is er wel enige ordening in te maken.
De normale ligfiets
Het meest verkochte model is de ligfiets met korte wielbasis,
achterwielaandrijving, 28 of 26 inch achterwiel (enkele uitzonderingen met 20 inch)en 20 inch (enkele uitzonderingen 26 inch) voorwiel. Door de normale stuurgeometrie stuurt
dit type fiets net zoals een gewone fiets. Binnen dit model is er net als bij
gewone fietsen een scala aan mogelijkheden, vooral door verschillen in
afmontage en zithouding. Zo is de Optima Condor te beschouwen als een
moutainbikeligfiets, de Sinner Basic een toerligfiets, de M5 20/20 een
raceligfiets en de Challenge Distance een randonneurligfiets.
De lage ligfiets
Door
het zitje niet boven de wielen te plaatsen maar tussen het voor- en achterwiel
ontstaat de lage ligfiets. De kale lage ligfiets is momenteel de snelste fiets
zonder stroomlijn. Echte racers op de markt zijn de M5 Lowracer, de Challenge
Jester en de Optima Baron. De zit is zo laag dat de ketting langs het voorwiel
loopt. Dit beperkt je in de stuuruitslag. Normaal heb je daar geen last van,
alleen als je langzaam wilt manoeuvreren. De fietsen worden ook geleverd met
extra kettingrol waardoor je de ketting langs het voorwiel kunt leiden. Dit
geeft wel extra weerstand.
De semi-lage ligfiets
De
semi-lage ligfiets is een kruising tussen de gewone ligfiets en de lage racers.
De zithoogte is zodanig gekozen dat de ketting nog net boven het voorwiel langs
kan lopen en je dus een normale stuuruitslag hebt. Ander kenmerk is het gebruik
van 20 inch-wielen voor en achter en achtervering (de M5 Shockproof heeft ook
voorvering). Door de lage zit, de vering en de korte wielbasis zijn de
semi-lage fietsen snel, wendbaar en comfortabel en daardoor zeer geschikt voor
allround gebruik. Typische voorbeelden zijn de Challenge Hurricane en M5
Shockproof.
De gestroomlijnde driewieler (velomobiel)
Wanneer
je in weer en wind wilt blijven fietsen is de aanschaf van een gestroomlijnde
driewieler het overwegen waard. Algemene kenmerken: een lage zit tussen de
voorwielen, twee gestuurde 20 inch voorwielen, aandrijving op het achterwiel,
drie geveerde wielen en een stroomlijnomhulling waar alleen het hoofd
uitsteekt. Voordeel van dit type driewieler: je blijft droog (met uitzondering
van je hoofd), in de winter kun je in je T-shirt blijven rijden, je kunt niet
onderuitschuiven over natte bladeren, je hebt veel bagageruimte in de kuip en
je bent door de stroomlijn snel. Nadelen: de fietsen zijn zwaar, hebben een
hoge rolweerstand, de banden slijten snel, de fietsen zijn duurder dan gewone
tweewielerligfietsen, nemen veel bergruimte in, zijn breed en in de zomer kan
het erg warm worden in de kuip. De driewielers zijn net iets breder dan 75 cm. Daardoor ben je niet verplicht om het fietspad te gebruiken en kun je de beste optie nemen, de
weg of het fietspad.
Vanwege de lage luchtweerstand en tegelijk hoge massa en rolweerstand heb je van een
gestroomlijnde driewieler vooral plezier als je een redelijke snelheid kunt
aanhouden. In de praktijk kiezen veel gebruikers doorgaande wegen met weinig kruispunten.
In Nederland zijn vel modellen van dit type driewieler te koop: de Quest, Versatile, Alleweder.
Voordeel: je zit 100 procent droog. Nadeel: je zit opgesloten in de
fiets.
Een groot deel van deze fietsen wordt gebruikt door forenzen en mensen die de fiets in plaats van een auto gebruiken. Zij kunnen op www.ligfiets.net/fietsforens veel vinden in de vorm van de het ABC Fietsforenzen.
De ongestroomlijnde driewieler
Naast deze driewielers zijn er ook nog driewielers te koop zonder stroomlijn.
Tempelman levert de Trike, een driewieler met knikbesturing. Sinner heeft een
driewieler met normale voorwielbesturing. Beide driewielers hebben een ruime
bagagebak tussen de achterwielen.
De Optima Rider is een ligfiets met dezelfde geometrie als de gestroomlijnde
driewielers. Verschil is het ontbreken van stroomlijn en vering op de voorwielen.
De Kettwiesel heeft juist twee wielen achter.
Driewielers
kunnen geschikt zijn voor mensen die vanwege een handicap niet meer op een
tweewieler kunnen fietsen. Ligfietsdriewielers hebben ten opzichte van
rechtopdriewielers het voordeel dat ze veel stabieler zijn en dat ze er niet
uitzien als een voertuig voor gehandicapten. Vooral de Kettwiesel heeft veel aanpassingsmogelijkheden.
De ligfiets met lange wielbasis
Toen de ligfiets in Nederland net in opkomst was, was de fiets met lange wielbasis
de standaard ligfiets. Bij dit type ligfiets is het voorwiel voor of net onder
de trapas geplaatst. Door de lange wielbasis rijden de fietsen zeer stabiel
rechtdoor en door het lange frame rijden ze comfortabel over slecht wegdek.
De omstroomlijnde ligfiets
Een ligfiets kan veel sneller gemaakt worden door deze te omhullen met
aerodynamische hulpmiddelen. Het eenvoudigst is de montage van een
staartstroomlijn. Door de staartstroomlijn trek je geen zog achter je waardoor
de fiets zo`n 10 procent sneller wordt. Zowel M5 als Optima Cycles leveren een
losse staartstroomlijn. M5 levert ook een aerodynamische bagagepunt waar 75 liter in kan. Voordeel van alleen een staartstroomlijn is dat de stroomlijn het zicht niet
belemmert en het rijgedrag van de fiets nagenoeg niet verandert.
In wedstrijden waar veel gestuurd moet worden eindigen tweewielers met
tentstroomlijn vooraan doordat ze wendbaar zijn en de massa van de stroomlijn
laag is. Ideaal voor dagelijks gebruik, zou je denken. Door de tentstroomlijn
zit je droog, warm en ben je snel en wendbaar. In Nederland brengt M5 een tentstroomlijn
op de markt.
Met een harde stroomlijn om je fiets kun je snelheden halen waar zelfs
profwielrenners jaloers op zijn. Een harde stroomlijn op een tweewieler is door
de zijwindgevoeligheid niet goed bruikbaar in het verkeer en ze worden in
Nederland ook niet als serieproduct op de markt gebracht. Wil je er eentje
hebben, informeer dan bij iemand die zo`n harde kap gebouwd heeft of ga zelf
aan de slag. Een harde stroomlijn op een driewieler waarbij je hoofd zich
buiten de stroomlijn bevindt, is in het dagelijks verkeer wel goed bruikbaar.
De wielen op de fiets kunnen ook aerodynamischer gemaakt worden door ze te
bespannen met wieldoekjes. Nadeel van dichte wielen is dat de fiets gevoeliger
wordt voor zijwind. Een andere manier om de wielen sneller te krijgen is het
gebruik van hoge aerovelgen en minder spaken.
{foto`s
blz 35 en 36}
Lage ligfiets met aerodynamisch staartstroomlijn en dichte wielen (foto: Anne van
der Bom)
Ligfiets met tentstroomlijn (foto: Joost Hut)
Volledig
omstroomlijnde ligfiets (foto: Leo van der Bom)
De ligfiets met voorwielaandrijving
De meeste ligfietsen hebben achterwielaandrijving. Dit heeft als nadeel een zeer
lange ketting die helemaal langs het frame geleid moet worden. Fietsen met
voorwielaandrijving hebben dit nadeel niet. Bij de Flevobike Bike en Trike is
het aandrijfgedeelte gecombineerd met het sturend gedeelte. De fietsen sturen
daardoor ook geheel anders. ACE brengt fietsen op de markt met
voorwielaandrijving die sturen en rijden als gewone ligfietsen. Nadeel van voorwielaandrijving
is dat het voorwiel kan gaan slippen als je krachtig aanzet. Op steile
hellingen met nat wegdek of losliggend grind en als je snel wilt optrekken kan
dit problemen geven.
De roeifiets
Fietsen heeft als nadeel dat alleen de beenspieren en het hart-long-systeem getraind
worden. Armen, borst, buik en rugspieren blijven ongebruikt. Wil je fietsen en
ook je bovenspieren ontwikkelen, dan is de roeifiets van Derk Thijs een ideale
fiets. Het vermogen dat je al roeiend kunt leveren is ongeveer gelijk aan dat
bij een trapfiets. Dat je met de roeifiets een behoorlijke snelheid kunt
ontwikkelen heeft Derk Thijs een aantal malen bewezen door de monsterrit
Parijs–Amsterdam een aantal keren zeer snel af te leggen. De roeifiets is doordat je steeds omhoog komt met het lichaam echter wel altijd langzamer dan een gewone ligfiets. Elk jaar in september
organiseert Derk Thijs de Europese kampioenschappen roeifietsen.
{foto
CD fietsersbond}
Roeifietsen aan de start bij de Europese kampioenschappen (foto: Flevobike Technology)
De ligfietstandem
Samen
fietsen kun je ook al liggend doen. Er rijden in Nederland tientallen enthousiaste
ligfietsers op een ligfietstandem. Deze tandems hebben wel als nadeel dat ze
lang zijn. Ze zijn dan ook altijd deelbaar uitgevoerd om ze te kunnen
vervoeren. Er zijn ook tandems waarbij de stoker achterstevoren zit, met zijn
rug tegen de bestuurder. Voordeel van deze positie is dat de luchtweerstand
lager is en dat de tandem in het midden gedeeld kan worden zonder de ketting of
kabels los te koppelen.
{foto
blz 37}
Ligfietstandem
met volbepakte bagagekar
De kinderligfiets
Over het algemeen zijn kinderen erg enthousiast over ligfietsen. Probleem is dat ze
er snel uit zouden groeien, een ander probleem is dat schaalverkleining van
ligfietsen lastig is omdat het kleine voorwiel van een volwassenenfiets niet
nog veel kleiner kan. Er zijn dan ook geen echte kinderligfietsen op de markt.
Alligt brengt een klein model op de markt voor jeugd vanaf 145 cm. Ook de Sinner en de Okeja zijn geschikt voor kinderen.
De handaangedreven ligfiets
Mensen
die door een handicap in een rolstoel zitten kunnen met een handbike in een min
of meer liggende houding toch nog een behoorlijke fietssnelheid halen. Zo staat
het werelduurrecord voor handbikers op naam van Kees van Breukelen met een
afstand van ongeveer 35 km. Een prestatie waar veel gewone fietsers niet aan
kunnen tippen. Meer informatie over handbikes is te verkrijgen bij Double
Performance.
{foto
blz 95}
Kees van Breukelen op een M5 handbike (foto: M5)
Constructieve kenmerken van de ligfiets
Frame
Het frame is het belangrijkste onderdeel van de ligfiets. Een goed frame moet sterk
en stijf zijn. Alle fietsframes die op de markt zijn, zijn sterk genoeg. Niet
sterk genoeg betekent namelijk dat het frame kapot gaat tijdens het fietsen.
Een fabrikant die een dergelijk frame op de markt brengt verstaat zijn vak
niet. Wel van belang is de stijfheid van het frame. De stijfheid van het frame
bepaalt in hoeverre het frame elastisch vervormt door de krachten die er op
inwerken. In drie richtingen speelt de stijfheid een rol. Het bracket zal door
de trapkrachten in zijdelingse richting bewegen. Dit kwispelen van het bracket
kost energie. Bij een stijf frame zal het kwispelen minder zijn dan bij een
slap frame. Vooral als je met een klein kettingblad fietst (en de kracht
waarmee de ketting aan het bracket trekt dus groot is) zal de zijdelingse
beweging goed merkbaar zijn. Vooral in de bergen heb je dus veel aan een frame
met grote bracketstijfheid. Verder zullen als gevolg van de zijdelingse
bewegingen van de fietser de wielen ten opzichte van elkaar torderen. Dit geeft
een zwabberend gevoel aan de fiets. Dit zwabberen zal vooral op kunnen treden
als de fiets zwaar bepakt is. Ook fietsen met achtervering zwabberen meer dan
ongeveerde fietsen doordat de verende achterbrug minder stijf is dan een gewone
vaste achtervork. De meeste ligfietsframes zijn gemaakt van een lange ronde
buis. De stijfheid en sterkte van een buis wordt groter als de diameter groter
wordt. Een buis met een diameter van 60 mm en een wanddikte van 1 mm is even zwaar als een buis met een diameter van 30 mm en een wanddikte van 2 mm, maar wel vier keer zo stijf en twee keer zo sterk. Als je een stijf frame wilt hebben
moet je dus vooral letten op de diameter van de framebuis.
Als framematerialen worden staal, aluminium en koolstofvezels gebruikt. Als alleen
stijfheid een rol speelt dan kan je met staal net zo licht construeren als met
aluminium. Want staal is ongeveer drie keer zo zwaar als aluminium, maar ook
drie keer zo stijf. Voordeel van aluminium is dat de wanddikte van de buis
groot blijft. Een aluminum buis met een diameter van 60 mm en een wanddikte van 2 mm is even stijf en zwaar als een stalen buis met dezelfde diameter en een wanddikte van 0,67 mm. Nadeel van de dunwandige stalen buis is dat deze
sneller zal indeuken, heel moeilijk in kleine hoeveelheden verkrijgbaar is en
bovendien lastiger te lassen is. In het algemeen zijn met aluminium iets
lichtere en/of stijvere frames te maken.
Met koolstofvezel is het mogelijk lichter en stijver te construeren dan staal en
aluminium. En er zijn ook sterke materialen gebruikt zoals titanium.
Zitje
Alle ervaringen met de verschillende modellen zijn verzameld op www.ligfiets.net/acessoires.
Voor het zitje worden twee verschillende typen gebruikt: het harde kuipzitje en het
zitje waarbij gaas in een frame gespannen is.
De harde kuipzitjes zijn smal en licht. Ze zijn makkelijk te verwisselen, zodat je
eventueel een ander model op de fiets kunt zetten. De ventilatie van de
kuipzitjes is slechter dan die van de gaaszitjes. Wel kun je ze bekleden met
allerlei (ademende) materialen. De zit kan aangepast worden door de dikte van
de bekleding te variëren. De kuipzitjes zijn er in glasvezel, aluminium en
hout. Aluminium zitjes kunnen een beetje bijgebogen worden. Wees kritisch ten
opzichte van zitjes met grote ventilatiegaten. Let er goed op dat ze geen
pijnlijke drukvlakken veroorzaken.
De framezitjes zijn zwaarder en breder en geven de fiets een wat lomper uiterlijk.
Ze zijn minder goed uitwisselbaar dan de kuipzitjes. Groot voordeel is de veel
betere ventilatie. Bovendien vormt het gaas zich naar de rug.foto`s blz 40, 41}
Framezitje met doorzichtig gaasdoek en zitkussen
Kuipzitje van glasvezel, bekleed met ademend kussen
Kuipzitje van triplex, bekleed met niet ademend schuimrubber en voorzien van
ventilatiegaten
Vering
Op een ligfiets kan je niet even uit het zadel komen als je over een slecht wegdek
rijdt. Goede vering is dus meer gewenst dan op een gewone fiets.De vering van de
fiets kan gehaald worden uit de banden, het frame, de wielen, het stoeltje en
speciale achter- en voorvering. Als je alleen maar over een goed wegdek fietst
heb je voldoende aan de vering die in de fiets zelf zit. In andere gevallen is
speciale achtervering en eventueel voorvering gewenst.
De meeste ligfietsen zijn voorzien van een scharnierend opgehangen achterbrug.
Tussen achterbrug en frame is een rubber/elastomeer of een hydraulische
gedempte veer geplaatst. De rubber/elastomeer veren zijn goedkoop en gaan niet
stuk, maar hebben als nadeel dat ze de trillingen minder goed dempen. Daardoor
bestaat de kans dat oneffenheden alsnog vertraagd worden doorgegeven. Dit soort
veren is verkrijgbaar in verschillende hardheden. Door het veerelement te
vervangen door een exemplaar met een andere hardheid kan de vering wel iets
verbeterd worden. De hydraulische gedempte veerelementen zijn een stuk duurder
en kunnen bovendien kapot gaan. Doordat ze de trillingen effectief dempen zijn
ze echter een stuk comfortabeler en zorgen ze voor een betere wegligging dan de
elastomeervering.
Let er op dat de verende achtervork goed geconstrueerd is. Het draaipunt moet zo
geplaatst zijn dat de ketting de verende achtervork niet laat in- of uitveren
als je kracht zet. Een te hoog geplaatst draaipunt zorgt ervoor dat de brug bij
elke trap uitveert, een te laag geplaatst draaipunt maakt dat de vering bij
elke trap inveert. Inmiddels zijn de meeste ligfietsmodellen zeer goed van opzet.
De nederlandse fabrikanten maken zeer goede ontwerpen die in de hele wereld een magisch
aura hebben.
Achtervering
wordt vrij algemeen toegepast, voorvering wat minder. Toch is het gebruik van
voorvering om de klappen op het kleine voorwiel op te vangen geen overbodige
luxe. Vervanging van een gewone voorvork door een verend exemplaar is meestal
mogelijk. M5 heeft voor de Shockproof een speciale vering ontwikkeld die in de
balhoofdbuis is geplaatst.
{foto
blz 42}
Verende achtervork met elastomeervering (en V-brakes)
Verende achtervork met stalen schroefveer en hydraulische demper (en hydraulische
velgrem)
Wielen en banden
Alle ervaringen met de verschillende modellen zijn verzameld op www.ligfiets.net/acessoires.
De meeste ligfietsen zijn voorzien van een 26 inch of 28 inch achterwiel en een 20 inch voorwiel. Ook gelijke voor- en achterwielen komen voor, wat als voordeel heeft dat je maar één maat reservebanden nodig hebt.
Grote wielen hebben het voordeel dat ze een lage rolweerstand hebben en dat er veel
verschillende banden voor te krijgen zijn.
De banden op de fiets zijn zeer bepalend voor het rijcomfort en de snelheid.
Profiel op een band heeft alleen nut op ruw terrein. Als je alleen maar op de
weg fietst, monteer dan een slick of semi-slickband. Een hoge druk in de band
zorgt ervoor dat de band goed rolt, een lage druk in de band geeft meer
comfort. Pomp de banden in ieder geval altijd op tot minimaal de aanbevolen
druk. Kleine wielen krijgen zwaardere klappen dan grote, waardoor de kans op
een stootlek iets groter is. Vooral smalle bandjes op 20 inch wielen moeten goed hard opgepompt worden (minimaal 7 bar).
De maataanduiding op de banden kan zeer verwarrend werken als de ouderwetse
inch-aanduiding wordt gebruikt. Het handigste is om de ETRTO-aanduiding te
gebruiken. Een band met een ETRTO-aanduiding van 32-406 heeft een breedte van 32 mm en een diameter van de hieldraad van 406 mm. Aan het eerste getal kun je de breedte van de band aflezen, aan het tweede getal kun je aflezen om welke velgmaat de band past. Om
een velg met ETRTO-maat 19-406 passen verschillende banden. Banden van 25 mm breed, maar ook banden met een breedte van 38 mm. Alle banden moeten echter wel ETRTO-maat 406
hebben.
Bijna alle fabrikanten gebruiken de ETRTO-maat 406 voor hun 20 inch wielen. Alleen M5 en Thys gebruiken maat 451. Voor velgen met ETRTO-maat 406 is er inmiddels een redelijk keuze van verschillende banden. Zowel smalle hogedruk-banden als
brede toerbanden zijn in deze maat verkrijgbaar bij de ligfietsspeciaalzaken.
In maat 451 is het aanbod van banden beperkt. In het buitenland is deze maat
onbekend. De laatste tijd lijken bij rolweerstandmetingen brede banden een lage weerstand te hebben, ze hebben verder als voordeel dat
het comfort toeneemt.
Als je de mogelijkheid wil hebben om zowel smalle als brede banden op je ligfiets
te monteren, let er dan op dat het frame en de remmen dit ook mogelijk maken.
Remmen
Alle ervaringen met de verschillende modellen zijn verzameld op www.ligfiets.net/acessoires.
Op ligfietsen worden dezelfde typen remmen toegepast als op gewone fietsen. Omdat
je op een ligfiets veel minder snel over de kop kunt slaan, loont het de moeite
om een krachtige voorrem te monteren. Veel fabrikanten passen dan ook standaard
een hydraulische velgrem toe. De beste en duurste rem is de hydraulische
schijfrem. Met deze rem kun je onder alle omstandigheden zeer krachtig remmen
(ook in regenachtige omstandigheden waarin velgremmen het laten afweten) en
hoef je niet bang te zijn dat de velg van het 20 inch voorwiel te warm wordt.
{foto
blz 43}
Voorvork
met hydraulische schijfrem (en wieldoekjes)
Aandrijving
Ligfietsen met achterwielaandrijving hebben een ketting die drie keer zo lang is als een
gewone fietsketting. Door de lange ketting kun je bij derailleurversnelling
alle tandjes schakelen en heb je door de lange ketting dus meer versnellingen
tot je beschikking. Het is een misverstand om te denken dat een lange ketting
ook zwaarder loopt. De lengte van een ketting heeft geen invloed op het
rendement. Een schone en goed gesmeerde ketting loopt een stuk lichter dan een
vuile en slecht gesmeerde ketting. Vaak smeren en schoonmaken dus. Bij een
lange ketting is dat wel even meer werk dan bij een korte.
Als je niet alleen in strakke wielerkleding wilt fietsen is het sterk aan te raden
om een fiets te kiezen met kettingbescherming. De meeste fabrikanten geleiden
de ketting door een smalle, lange buis. Dit geeft wel wat wrijving. Daarnaast
moet je de ketting vaker schoonmaken doordat er water en vuil in de buis
achterblijft.
{foto
blz 44}
Ketting
ingepakt in nylon buis.
Versnellingen
Alle ligfietsfabrikanten
leveren hun fietsen met minimaal vier versnellingen. De meeste kiezen voor
derailleurversnellingen, een enkele voor een versnellingsnaaf. Een
versnellingsnaaf is minder kwetsbaar, slijt minder snel, heeft minder onderhoud
nodig en kan ook bij stilstand worden geschakeld. Er zijn ook nadelen: een
versnellingsnaaf is zwaarder en heeft een lager rendement. Bovendien zijn de
stapjes tussen de versnellingen vrij groot en is het gebruik van een uitvalnaaf
niet mogelijk.
De SRAM 3x7naaf combineert een derailleurversnelling met een drieversnellingsnaaf.
Op ligfietsen wordt deze combinatie veel toegepast omdat er dan geen
voorderailleur hoeft te worden gemonteerd.
De stappen tussen de tandkransjes achter zijn meestal vrij groot. Zeker als je ook
nog een voorderailleur of versnellingsnaaf hebt is dat voor Nederland niet
nodig. Monteer achter tandkransjes met kleine stappen. Je kunt dan altijd een
lekker verzet trappen en de overlap in versnellingen wordt veel kleiner.
In Nederland heb je aan zeven negen versnellingen over het algemeen genoeg. Als je
in heuvelachtig terrein gaat fietsen zijn meer versnellingen met een 3x7 naaf
of een voorderailleur aan te bevelen. Of je zou kunnen kiezen voor Schlumpf mountaindrive die in je trapas zit en al je versnellingen in 1 schakeling verlaagt met 60 procent.
Hierbij willen we ook de Rohloff naaf noemen. Vooral voor beginners met versnellingen en in de stad heeft de Rohloff naaf een aantal grote voordelen. Deze naaf is in opmars ze heeft 24 interne versnellingen en kan stilstaand of rijdend met kracht op de pedalen worden geschakeld.
Verlichting
De meeste fabrikanten leveren ligfietsen zonder verlichting. Wel zo handig, want
dan kun je naar eigen inzicht goede verlichting monteren.
Alle ervaringen met de verschillende modellen zijn verzameld op www.ligfiets.net/acessoires.
Accessoires
De accessoires waarmee ligfietsen standaard worden afgemonteerd verschillen per
merk en type ligfiets. Houd daar bij een prijsvergelijking rekening mee.
Overige aspecten
Bagage en kinderen meenemen
Op
een ligfiets kun je net zo veel bagage meenemen als op een gewone fiets.
Weliswaar kun je geen lowrider aan de voorvork hangen, maar op de meeste
fietsen kun je die onder het zitje monteren. Achtertassen zijn gewoon
bruikbaar. De meeste fabrikanten leveren hun fiets standaard met een
bagagedrager. Als je hier zijtassen aan wilt hangen let er dan op dat de drager
voorzien is van tasafhouders. De meeste ligfietsen zijn voorzien van
achtervering. Montage van een standaard bagagedrager is dan niet mogelijk.
Bijna alle fabrikanten maken speciale bagagedragers die passen bij hun model
fietsen. Voor ligfietsen worden ook speciale tassen gemaakt. Toptassen worden
achter het zitje gehangen boven het achterwiel. Zijtassen worden onder het
zitje gehangen. Dit type tassen is op een ligfiets handiger dan gewone tassen
op een bagagedrager.
De velomobieltypen (Alleweder, Quest, Versatile, Mango) zijn voorzien van een ruime bagageruimte
Fietskarren zijn handig om bagage of kinderen mee te vervoeren. Als je een kar achter je
ligfiets wilt hangen let dan op of dat mogelijk is. Door de afwijkende
framevorm kan je niet altijd de standaard koppeling monteren. De Fietsersbond
brengt een brochure uit over fietskarren.
Montage van een kinderzitje is in een aantal gevallen niet mogelijk door een te zwakke
bagagedrager of een ongeschikte framevorm. Als je met kinderen wilt fietsen,
informeer dan naar de mogelijkheden. Op de meeste ligfietsen zal een kind in
het achterzitje over het hoofd van de fietser kunnen kijken en optimaal kunnen
genieten van het uitzicht.
{foto
blz 47}
Ligfiets met toptas, zijtassen en fietskar met tassen (foto: Ronald van Waveren)
Kleding
Nog meer dan op een gewone fiets is het op een ligfiets sterk aan te bevelen om
strakke wielerkleding te dragen, omdat wijde kleding op een ligfiets niet goed
valt. Een broek met wijde pijpen zal door het trappen omhoog kruipen en steeds
tegen het frame en de kettingbescherming komen. Een wijde jas zit niet lekker
op het zitje.
Over het algemeen voldoet gewone wielerkleding of strakke buitensportkleding, zoals
die in de betere sportzaak te verkrijgen is, goed. Maar er zijn een paar zaken
waar je op moet letten.
Op een ligfiets heb je geen fietsbroek met zeemleren kruis nodig. De strakke lycra
sportbroekjes die je in de gewone sportzaak kan krijgen voldoen goed.
Op een ligfiets heb je niets aan zakken op de rug zoals die op normale
wielrenshirts te vinden zijn. Erg handig op een ligfiets zijn zakken op je
buik. Elan brengt speciale wielershirts met buikzakken op de markt. Op een
ligfiets vang je meer wind op de borst en in het kruis. Een shirt en broek met
windbreker zijn sterk aan te bevelen.
Op een ligfiets heb je meer last van zon, wind, vliegjes en regen in je ogen dan
op een gewone fiets omdat je meer rechtuit kijkt. Het dragen van een zonnebril
en/of pet met zonneklep is dan ook sterk aan te bevelen.
Het is niet prettig om op dikke naden of dunne, harde elastieken koorden te zitten.
Let dus op de afwerking van de naden en het toegepaste type elastiek als je
ligfietskleding gaat kopen.
Meer informatie is verzameld op de http://www.ligfiets.net/kleding/ afdeling.
Onderhoud
Een ligfiets vraagt ongeveer net zo veel onderhoud als een vergelijkbare gewone
fiets met dezelfde onderdelen. Het enige grote verschil is het schoonmaken van
de ketting. De lange ketting is een stuk lastiger te (de)monteren en schoon te
maken dan de korte ketting op gewone fietsen.
Verzekering
Netals een gewone fiets kan je de ligfiets ook verzekeren tegen diefstal. De
meeste verzekeringsmaatschappijen beschouwen een ligfiets als een normale
fiets. De premie is afhankelijk van de aanschafprijs en de regio waar je woont.
Bij Unigarant, Europolis en de Nationale Fietsverzekering kun je in ieder geval je
ligfiets als gewone fiets verzekeren. Ze stellen wel als eis dat de fiets
voorzien moet zijn van een goedgekeurd veiligheidsslot.
Bij Moesman kun je een verzekering afsluiten die speciaal is ontwikkeld voor ligfietsen. Het verschil
met een gewone fietsverzekering is dat je de verzekering niet gelijk voor drie
jaar hoeft af te sluiten (kan je je ligfiets gewoon na een jaar verkopen), je
bij totaal verlies gewoon geld krijgt inplaats van dezelfde fiets (kun je
tenminste een nieuw model kopen) en dat er geen beperkende voorwaarden zijn
voor grote steden (je zet je ligfiets toch niet neer bij Amsterdam Centraal).
Ervaringen zijn te vinden in de vvv (veelgestelde vragenlijst) van ligfiets.net.
Veiligheid
De eerste reactie van veel mensen op een ligfiets is dat die wel onveilig zal
zijn. Deze gedachte lijkt vooral te zijn ingegeven door onbekendheid. Want er
zijn eigenlijk geen redenen om aan te nemen dat een ligfiets onveiliger is dan
een gewone fiets. Wel is er een aantal verschillen waardoor de ligfiets in
sommige opzichten juist iets veiliger zal zijn dan een rechtop-fiets en in
andere gevallen iets onveiliger.
Doordat het zwaartepunt van een ligfiets lager en meer naar achteren ligt ten opzichte
van het voorwiel kan je op de meeste ligfietsen niet over de kop slaan. De
voorrem kan dan ook veel krachtiger ingedrukt worden. Remmen in lange afdalingen
op een ligfiets brengt extra risico met zich mee. Doordat je minder afremt door
de luchtweerstand moet je vaker en harder remmen. Als je dit met een velgrem op
het kleine voorwiel doet is de kans aanwezig dat velg en band te heet worden.
Montage van een schijfrem op het voorwiel is aan te bevelen als je gaat fietsen
in de bergen.
Op een ligfiets kijk je goed naar voren en opzij. Zo heb je een goed uitzicht op
het verkeer en kun je goed anticiperen op onverwachte situaties. Achterom
kijken is lastig en kan alleen door uit het zitje te komen. Het gebruik van een
achteruitkijkspiegel op een ligfiets is dan ook sterk aan te bevelen. Je kunt
een standaard fietsspiegel op het stuur monteren, je kunt een dodehoekspiegel
op een polsbandje of fietshandschoenen bevestigen of je kunt een
"tandartsspiegetje" aan je bril of helm vastmaken. Spiegeltjes op het
stuur hebben als nadeel dat de afstand, zeker bij een onderstuur, erg groot
wordt. Gewone stuurspiegeltjes zijn bij elke fietsenzaak te krijgen. Dodehoekspiegeltjes
kun je bij zaken voor auto-onderdelen krijgen. Third-Eye brengt speciale bril-
en helmspiegeltjes op de markt.
De zichtbaarheid ten opzichte van het andere verkeer hangt af van de zithoogte.
Hoe hoger je zit, hoe beter je zichtbaar bent. Met een zithoogte van 50 cm zit je ongeveer net zo hoog als de gemiddelde automobilist. Met een lage ligfiets ben je wat
minder zichtbaar en moet je er meer op anticiperen dat andere weggebruikers je
niet of pas laat zien. De zichtbaarheid kan aanzienlijk verbeterd worden door
het dragen van opvallende, felgekleurde kleding, het gebruik van goede voor-,
achter- en zijreflectoren en goede verlichting. Veel ligfietsers rijden met een
kinderfietsvlaggetje om de zichtbaarheid te vergroten.
Het zicht bij kruispunten is op een ligfiets iets slechter dan op een gewone fiets
doordat je benen naar voren steken. Op het moment dat je een onoverzichtelijk
kruispunt kunt overzien, bevindt een gedeelte van de fiets zich al op het
kruispunt.
Op een ligfiets is het risico dat je onderuit schuift iets groter dan op een
gewone fiets. Op een gewone fiets kun je in een kritische situatie nog proberen
je evenwicht te herstellen door aan het stuur te trekken, aan de pedalen te
trekken en door je lichaamsgewicht te verplaatsen. Dat kan op een ligfiets
allemaal niet. Door de lage zitpositie en de achteroverliggende houding is de
kans op letsel bij een valpartij echter minder groot dan bij een gewone fiets.
Als je een schuiver maakt zul je een pijnlijke, maar niet ernstige schuiver
maken op je handen, billen en enkels. Ernstig hoofdletsel wordt vooral
veroorzaakt door het voorover vallen van de fietser en dat zal bij een ligfiets
niet zo snel voorkomen. Ook de kans op een sleutelbeenbreuk is bij een
valpartij op een ligfiets een stuk kleiner dan op een gewone fiets. Wel is het
risico van kwetsuren aan enkels en knieën groter bij een valpartij op een
ligfiets doordat je benen in vooruitgeschoven positie kwetsbaarder zijn.
Natuurlijk is snel fietsen onveiliger dan langzaam fietsen. Dit geldt zowel voor snelle
gewone fietsers als voor snelle ligfietsers. Als je een ligfiets gebruikt om
lekker snel te fietsen zul je er rekening mee moeten houden dat andere
weggebruikers daar niet op bedacht zijn. Draag eventueel een goedgekeurde helm
een helm is altijd een goede voorzorgsmaatregel tegen kwetsuren door fouten van jezelf of anderen.
Het kopen van een ligfiets
Een onbekend product, veel aanbod en een hoge prijs. Een goede oriëntatie is dus
belangrijk voordat je tot aanschaf van een ligfiets overgaat. Er zijn ook
teleurgestelde kopers van een ligfiets. Dit kan veroorzaakt worden door te hoge
verwachtingen en/of een verkeerde keus uit het uitgebreide aanbod.
De eerste twee stappen die je kunt zetten zijn:
1.
Bepaal wat je met de fiets wilt gaan doen. Bedenk goed dat de ideale fiets niet
bestaat. Eigenlijk zou elke fietser tien verschillende fietsen in de schuur
moeten hebben staan om voor elke gelegenheid de beste fiets te kiezen. Maar
tussen droom en daad staan wetten in de weg en ook praktische bezwaren, zodat
het aantal fietsen voor de meesten onder ons beperkt blijft tot een of enkele
exemplaren. Elke fiets heeft zijn beperkingen, dus ook de ligfiets.
2.
Win zoveel mogelijk informatie in over de verkrijgbare ligfietsen. Een goede
eerste stap is de aanschaf van deze brochure, maar er zijn nog meer manieren.
In het hoofdstuk "Meer informatie" staat hoe.
Nadat je bepaald hebt wat je met de fiets wilt doen en informatie hebt ingewonnen kun
je op basis van je persoonlijke wensen een voorlopige selectie maken uit het
aanbod.
De volgende stap is: uitproberen. Er zijn diverse mogelijkheden om dat te doen.
Belangrijk is dat je een aantal fietsen uitprobeert zodat je goed ervaart wat
de verschillen in rijgedrag zijn. Probleem hierbij is dat je nog geen
ligfietservaring hebt. Je zal daardoor in het begin een ligfiets waarbij je
rechtop zit en de trapas laag geplaatst is prettiger vinden rijden dan een
ligfiets waarbij je ver achterover ligt en de trapas hoog geplaatst is. De
fiets die op het eerste gezicht prettig rijdt is echter minder snel en kan op
de lange duur ook minder comfortabel zijn. Let er ook op dat de trapas op de
juiste stand is afgesteld. Een verkeerd afgestelde trapas rijdt namelijk zeer
onprettig.
Nadat
je diverse fietsen hebt uitgeprobeerd kun je het beste een fiets voor een korte
periode huren. Je bent dan in staat om de fiets uit te proberen onder
omstandigheden waarvoor die bedoeld is. Als je na afloop tevreden bent over de rij-eigenschappen
dan kun je met een gerust hart tot aankoop overgaan.
Behalve
een compleet nieuwe fiets kun je ook een framekit kopen. Je krijgt dan alle
specifieke ligfietsonderdelen en kunt de fiets naar eigen wens afmonteren.
Bijvoorbeeld met onderdelen van je oude fiets die je toch niet meer wilt
gebruiken.
Tweedehands
een ligfiets kopen kan natuurlijk ook. In het tijdschrift Ligfiets& en op
de internetpagina van de NVHPV (http://www.ligfiets.net/markt/) worden veel tweedehands ligfietsen
aangeboden. Omdat het aanbod klein is en de vraag groot, zijn de prijzen relatief hoog.
Een
handige klusser met goed gereedschap en veel vrije tijd kan ook zelf een
ligfiets te bouwen. Voordeel van zelf bouwen is dat het je geld kan besparen,
je de mogelijkheid hebt om geheel naar eigen inzicht een ligfiets te bouwen, je
makkelijk het ontwerp weer kunt aanpassen en het een leuke manier is om je
vrije tijd te besteden. De laatste jaren het aantal mensen dat een fiets zelf bouwt zeer afgenomen.
De commercieel verkrijgbare fietsen zijn redelijk geprijsd en zeer compleet afgewerkt.
Het makkelijkst kun je de eerste fiets van gewoon constructiestaal maken en zoveel
mogelijk onderdelen en buismateriaal van oude afgedankte fietsen slopen.
Specifieke ligfietsonderdelen zoals het zitje, een klein voorwiel etcetera kun
je het beste gewoon kopen. Het grote voordeel van deze werkwijze is dat de
materiaalkosten laag zijn. Bak nu een frame in elkaar met een MIG- of
TIG-lasapperaat, zet de fiets in elkaar en probeer hem uit. Als de fiets niet
bevalt, demonteer je de onderdelen, zet je de zaag in het frame en las je een
nieuw frame. Zo ga je door tot je een model hebt waar je tevreden over bent. Nu
kun je dit frame mooi afwerken en spuiten, een vergelijkbare ligfiets kopen of
een nieuw mooier en lichter exemplaar gaan bouwen van eventueel exotischer
materiaal. Meer informatie over het bouwen van een ligfiets is te vinden in
oude nummers van Ligfiets& en het gidsje "So, you want to build an
HPV?" van de Britse HPV-club. Te bestellen bij Zephyr ligfietsen.Voor
bouwtekeningen, specifieke ligfietsonderdelen en halffabrikaten kun je terecht
bij een aantal ligfietsfabrikanten. Kleine hoeveelheden dunwandige buizen en
andere exotische materialen zijn via de gewone detailhandel zeer lastig te
krijgen. Creatief zoeken dus.
Meer informatie
Natuurlijk is deze tekst een goed begin om informatie in te winnen over
ligfietsen, maar er zijn meer manieren om aan informatie te komen.
Vraag andere ligfietsers naar hun ervaringen. Als je een bepaald model fiets op het
oog hebt kun je wellicht gebruikers van die specifieke fiets benaderen. Op de pagina met modellen op ligfiets.net hebben inmiddels vele gebruikers hun ervaringen toegevoegd. In het modellenoverzicht van deze pagina drukken we niet de ervaringen af, die zijn alleen op internet te vinden. Nederland kent een dicht netwerk van gespecialiseerde ligfietsdealers. Ze zijn allen zeer gemotiveerd en kunnen iedereen veel informatie geven. Als je
bij een dealer langs gaat, heb je gelijk de mogelijkheid om een fiets uit te
proberen. Het beste kun je naar een dealer met een ruim assortiment. Een aantal
dealers organiseert regelmatig open dagen met toertochten waarbij je de
mogelijkheid hebt om op een of enkele fietsen te rijden. Je ziet dan ook gelijk
hoe anderen op de ligfiets rijden en je kunt ervaringen uitwisselen.
Sommige fabrikanten verkopen ook zelf hun fietsen. Daar kun je natuurlijk ook langs
gaan. Nadeel is dat je daarmee eigenlijk al een keus voor een bepaald merk hebt
gemaakt.
Op gewone fietsbeurzen zijn soms ook ligfietsen te bewonderen. Maar een goed beeld van het aanbod krijg je daar niet
echt. Dé beurs voor ligfietsers is Cycle Vision. Er zijn stands van alle
ligfietsfabrikanten, er zijn uitgebreide mogelijkheden om de fietsen te testen,
je kunt er andere ligfietsers ontmoeten, er is een probeerparcours en er worden wedstrijden gehouden op een snelle wedstrijd-baan. Meer informatie
ist te vinden op www.cyclevision.nl. De wedstrijden worden als zeer belangrijk ervaren door de deelnemers.
Ook
via de NVHPV, de Nederlandse Ligfietsvereniging, kun je aan
informatie komen. Hier lees je meer over het lidmaatschap. Een keer per twee maanden brengt deze organisatie het blad
Ligfiets& uit met testen, wedstrijdverslagen, reisverhalen, technische
informatie over zelfbouw, theoretische artikelen over luchtweerstand, etcetera.
Een blad voor ligfietsers door ligfietsers die informatie over hun hobby willen
delen met anderen. Informatie en ervaringen over ligfietsmodellen wordt ook gedeeld op internet. De Nederlandse ligfietsvereniging onderhoudt een site die op de afdeling http://www.ligfiets.net/fietsen/ een overzicht geeft.
De
NVHPV organiseert ieder jaar een aantal ligfietswedstrijden door heel
Nederland. Bij deze wedstrijden heb je de kans echte fanatieke ligfietsers te
ontmoeten. De sfeer bij wedstrijden is erg bijzonder, het is spannend zonder dat er echt zware onderlinge concurrentie is. Veel wedstrijdrijders gebruiken hun fiets ook gewoon voor alledag.
Een informatiepakket van de NVHPV is te bestellen via een mail aan het info-centrum (infocentrum @ ligfiets.net). Voor
3,– euro ontvang je dan het laaste nummer van Ligfiets& en een groot aantal folders van ligfietsfabrikanten.
Verder is het internet een rijke informatiebron over ligfietsen. Een goed begin van de zoektocht is de
ligfietsplaza van de NVHPV (www.ligfiets.net).
Als je beschikt over e-mail kun je je opgeven als lid (http://groups.google.nl/group/ligfiets/,
een Nederlandse discussiegroep voor ligfietsers. Voor algemene informatie over
fietstechniek zijn is de internetsite van Sheldon Brown (www.sheldonbrown.com/harris/) een aanrader.
| 
